Sociale veiligheid versterken: samen leren met de Nederlandse Arbeidsinspectie

Een veilige werkplek is de basis voor waardevol werk. Daarom besteden sociaal ontwikkelbedrijven iedere dag aandacht aan sociale veiligheid. Om die inzet verder te versterken, ontwikkelden SBCM, Cedris en de Nederlandse Arbeidsinspectie een gezamenlijke aanpak. Daarmee bouwen we voort op wat er al gebeurt in de sector, delen we kennis en ervaringen en zorgen we ervoor dat sociale veiligheid blijvend aandacht krijgt op de werkvloer.

Op iedere werkvloer is sociale veiligheid belangrijk, maar bij sociaal ontwikkelbedrijven verdient dit onderwerp éxtra aandacht. Want op een plek waar mensen met verschillende achtergronden, talenten en ondersteuningsvragen samenwerken, kan de spanning soms sneller oplopen.

Er gebeurt al veel om dat te voorkomen. Denk aan de inzet van vertrouwenspersonen en theatervoorstellingen over sociale veiligheid (de Roadshow Sociale Veiligheid). Maar ook door aan de hand van de dialoogkaarten van de Toolbox Pesten met werknemers in gesprek te gaan over ongewenst gedrag. Zo dragen we bij aan een veilige werkomgeving, waar werkplezier groeit en werknemers zich optimaal kunnen ontwikkelen.

In het najaar staan de inspectiebezoeken rondom sociale veiligheid gepland. In aanloop daarnaartoe gingen we samen met de Arbeidsinspectie en Cedris aan de slag met een gezamenlijke aanpak. In die aanpak stond kennis opbouwen, ervaringen uitwisselen en van en met elkaar leren centraal. Zo werden inspecteurs getraind in gesprekken met werknemers met een ondersteuningsvraag, vonden er pilotbezoeken plaats bij drie sociaal ontwikkelbedrijven en werden inzichten verzameld die de hele sector verder helpen.

Sociale veiligheid structureel op de agenda

Om binnen de sector verbeteringen door te voeren op het gebied van sociale veiligheid en de inspectiebezoeken voor te bereiden, ontwikkelden we samen met Cedris een plan van aandacht. Hierin staan bevindingen en verbeterpunten vanuit de Arbeidsinspectie en maken SBCM en Cedris duidelijk hoe ze hierop actie gaan ondernemen. Daarbij ligt de focus op het zorgen voor structurele aandacht voor sociale veiligheid en dagelijkse invulling hiervan in de praktijk.

Daarbij sluit het aan op de bekende verbetercyclus: plan, do, check, act. Veel sociaal ontwikkelbedrijven hebben al beleid, instrumenten en activiteiten ingericht. De meerwaarde zit volgens Tony Thoeng, projectleider bij de Nederlandse Arbeidsinspectie, vooral in het blijven volgen en evalueren van die aanpak. “Er zijn allerlei initiatieven. Het is vooral belangrijk om aandacht te houden voor het evalueren van wat je doet en waar nodig bij te sturen. Zo weet je of je aanpak daadwerkelijk werkt en blijft werken en kun je continue verbeteren.”

Daarom is sociale veiligheid ook opgenomen in de Kwaliteitsscan van Cedris. Met deze scan houden sociaal ontwikkelbedrijven periodiek zicht op hun voortgang op dit thema. De uitkomsten helpen organisaties bij het verder versterken van hun aanpak en geven SBCM en Cedris inzicht in waar aanvullende ondersteuning of maatregelen nodig zijn.

Inspecteurs leren mee

Niet alleen SBCM, Cedris en sociaal ontwikkelbedrijven deden in de afgelopen periode nieuwe inzichten op. Ook voor de Nederlandse Arbeidsinspectie bood het traject de kans om de eigen werkwijze verder af te stemmen op de praktijk van sociaal ontwikkelbedrijven. Juist dat wederzijdse leren stond centraal in de gezamenlijke aanpak.

Vanuit SBCM en Cedris kregen inspecteurs een training over het voeren van gesprekken met werknemers met een ondersteuningsvraag. Daarbij leerden zij meer over toegankelijk taalgebruik, passende gespreksvormen en situaties die zij op de werkvloer kunnen tegenkomen.

“We wilden zeker weten dat we de juiste informatie konden ophalen bij de gesprekken met werknemers tijdens een inspectiebezoek. Onbewust gebruikten we best veel jargon. Dankzij de training hebben we onze werkwijze en communicatie daarop aangepast”, vertelt Thoeng.

Waardevolle inzichten uit de pilots

Die nieuwe kennis konden de inspecteurs vervolgens direct toepassen in pilot-inspecties bij drie sociaal ontwikkelbedrijven. Een pilot waar vanuit de sector veel enthousiasme voor was: van de zestien aanmeldingen, werden uiteindelijk drie bedrijven uitgekozen als pilot-bedrijf.

Een van die organisaties was Spaarne Werkt. Voor directeur Jeroen Coops is sociale veiligheid een onderwerp dat blijvend aandacht vraagt. Binnen de organisatie staat het op de agenda bij werkoverleggen, trainingen en gesprekken met werknemers en zijn er verschillende communicatiematerialen die hierbij ondersteunen.

Door actief aandacht te besteden aan het thema, bijvoorbeeld met de Roadshow ‘Kom op!’ (een theatervoorstelling en verdiepingssessie), ziet Coops dat het gesprek zich door de hele organisatie heeft verspreid. “Het is echt een thema voor werkleiders op de werkvloer, bij de OR en in het MT. Op allerlei niveaus praten we erover en geven we er aandacht aan.”

De belangrijkste les van Spaarne Werkt uit de pilot? Blijven kijken of het eerder ingezette beleid in de praktijk ook werkt. “Je kan wel allerlei beleid en brochures hebben, maar het blijft belangrijk te evalueren of die maatregelen wel het gewenste effect hebben. Ook dat moeten we telkens goed blijven toetsen.”

Daarin ziet Coops een belangrijke rol voor het management van een sociaal ontwikkelbedrijf, als aanjager van het onderwerp. “Het is belangrijk om sociale veiligheid te blijven agenderen. En om als leiding uit te stralen dat het een onderwerp is dat je belangrijk vindt en door de hele organisatie wil oppakken. Door het op de agenda van een werkoverleg te zetten zie je bijvoorbeeld al direct dat een vertrouwenspersoon veel beter in positie komt.”

Leren van elkaar

Tijdens de voorlichtingsbijeenkomst op 17 juni deelden pilotdeelnemers Spaarne Werkt en Senzer hun ervaringen met de pilotinspecties. Samen met Cedris en de Arbeidsinspectie organiseerde SBCM deze bijeenkomst, waarbij deelnemers aan de hand van workshops en presentaties met elkaar in gesprek gingen over sociale veiligheid en de komende inspectiebezoeken.

Aan bod kwamen risicofactoren, tools vanuit SBCM, praktische informatie over de inspectiebezoeken en de belangrijkste geleerde lessen vanuit de pilots. Zo konden deelnemers zich goed voorbereiden op de aankomende inspectiebezoeken. Wil je meer weten? Lees het verslag van de bijeenkomst.

Samen blijven bouwen

De afgelopen periode laat zien hoeveel kennis, ervaring en betrokkenheid er al aanwezig is binnen de sector. Het plan van aandacht, de training voor inspecteurs, de pilotbezoeken en de kennisuitwisseling binnen de sector dragen allemaal bij aan een verdere versterking van de aanpak.

Daarmee is sociale veiligheid niet alleen onderwerp van de komende inspectiebezoeken, maar vooral een thema dat blijvend aandacht krijgt op de werkvloer. Want uiteindelijk gaat het om wat werknemers nodig hebben: een werkplek waar zij zich veilig voelen, zich kunnen ontwikkelen en volwaardig mee kunnen doen. Want als mensen zich veilig voelen, ontstaat er ruimte om te leren, te groeien en het beste uit zichzelf te halen.

Wil je op de hoogte blijven van dit thema? Bekijk meer informatie en tools rond sociale veiligheid op onze website. Of volg de pagina over sociale veiligheid op het ledenplatform CedrisConnect.