Tussen wal en schip: mensen met een beperking en zonder uitkering die willen werken

Betreft UWV-subsidieonderzoek (SUWI)
Eindrapport van onderzoeksbureau ZINZIZ, versie april 2025
Publicatiedatum 12 november 2025

ZINZIZ heeft met subsidie van UWV onderzoek gedaan naar de ondersteuningsbehoefte van niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers) met een arbeidsbeperking bij het vinden van werk. Nuggers met een arbeidsbeperking komen niet in aanmerking voor een uitkering van UWV of gemeente. Juist door hun beperking hebben zij baat bij ondersteuning bij het vinden van werk. Dit onderzoek laat zien dat deze groep tussen wal en schip valt. SBCM zat in de begeleidingscommissie van dit onderzoek.

Dit zijn de bevindingen van het onderzoek op hoofdlijnen:

Waarom zijn nuggers met een arbeidsbeperking niet in beeld?

Nuggers met een arbeidsbeperking zijn vaak wel ergens in het sociaal domein in beeld, maar raken gaandeweg uit beeld of vinden niet de weg naar passende ondersteuning. Beschikbare hulp is vaak niet zichtbaar of onvoldoende bekend, zowel bij de doelgroep zelf als bij uitvoerende professionals. Professionals kennen de wet- en regelgeving soms beperkt, weten niet goed waarheen te verwijzen en ervaren moeite met de vrijblijvendheid van het contact.

Inzicht in de leefwereld van nuggers met een beperking

Kenmerkend in de ervaringen van nuggers met een arbeidsbeperking zijn verhalen van buitensluiting en afwijzing. Veel mensen voelen zich op zichzelf aangewezen en ervaren financiële onzekerheid, stress of afhankelijkheid van anderen. Er is veel onduidelijkheid over het recht op ondersteuning en beschikbare ondersteuning. Dit leidt tot gevoelens van onzekerheid, frustratie en machteloosheid.

Waarom krijgen ze geen passende ondersteuning?

De beschikbare ondersteuning is vaak onvoldoende zichtbaar, bekend en toegankelijk. Binnen gemeenten is er vaak weinig aandacht en urgentiebesef voor de doelgroep, maar wel nieuwsgierigheid naar hoe de dienstverlening beter georganiseerd kan worden. Veel gemeenten hebben geen (actief) beleid voor de dienstverlening, wat leidt tot verminderde rechtszekerheid voor nuggers. Budgettaire krapte bij gemeenten zorgt ervoor dat de ondersteuning van nuggers geen prioriteit krijgt, waardoor praktijkprofessionals de noodzakelijke kennis en handvatten missen om hen effectief te ondersteunen.

Ook in het bredere sociaal domein leidt onbekendheid tot veel onsuccesvolle doorverwijzingen. Die onbekendheid betreft zowel de gemeentelijke dienstverlening als het aanbod van bijvoorbeeld belangenorganisaties en patiëntenverenigingen, evenals onbekendheid met het Doelgroepregister

Aanbevelingen

• Meer aandacht voor de doelgroep essentieel voor betere ondersteuning, bijvoorbeeld door hen concreet te benoemen op websites.
• In de toeleiding naar ondersteuning moet de zichtbaarheid en bekendheid van gemeentelijke dienstverlening en andere relevante partijen in het sociaal domein (zoals werkcentra, belangen- en patiëntenorganisaties) verbeteren.
• Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor gemeenten die verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van nuggers. Koepelorganisaties als Cedris, Divosa, SAM en VNG kunnen daarbij een ondersteunende rol spelen.

Bekijk het volledige rapport